Feromony należą do zwiÄ…zków infochemicznych, a wiec takich, których zadaniem jest przekazanie informacji miÄ™dzy osobnikami. ZwiÄ…zki te wykorzystywane sÄ… w Å›wiecie roÅ›lin i zwierzÄ…t na różne sposoby. Feromony pÅ‚ciowe produkowane przez ludzi wywoÅ‚ujÄ… najwiÄ™ksze zainteresowanie a możliwość oddziaÅ‚ywania na zachowanie ludzi, przy pomocy tego typu zwiÄ…zków, jest tematem badaÅ„ naukowych na caÅ‚ym Å›wiecie. OkazaÅ‚o siÄ™, że feromony sÄ… zwiÄ…zkiem chemicznym, który wywoÅ‚uje w nas pierwsze objawy zainteresowanie drugim czÅ‚owiekiem i uczucie pożądania, ale także sÄ… odpowiedzialne za gwaÅ‚townÄ… antypatiÄ™, jakÄ… czasem czujemy do kogoÅ› dopiero co poznanego. Co dalej? MiÅ‚ość – nie wiem, czy siÄ™ temu dziwić czy nie – pod wzglÄ™dem chemicznym przypomina stres. Noradrenalina, dopamina i peptydy opioidowe powodujÄ… przyspieszone bicie serca, a adrenalina rozszerzenie siÄ™ źrenicy. Nie należy jednak zapominać o serotoninie, której nam brak, kiedy jesteÅ›my zakochani. Serotonina to bardzo ważny neuroprzekaźnik oÅ›rodkowego ukÅ‚adu nerwowego. Przy jej spadku czujemy siÄ™ zdezorientowani, nie potrafimy siÄ™ uspokoić, możemy mieć kÅ‚opoty ze snem (skÄ…d my to znamy?). Dochodzi do tego jeszcze substancja o nazwie fenyloetyloamina, która ma wÅ‚asnoÅ›ci odurzajÄ…ce, powoduje euforiÄ™, podniecenie, a także niepokój. WedÅ‚ug Gerharda Crombacha, miÅ‚ość to wÅ‚aÅ›nie C8-H11-N (C6H5-NH-C2H5) czyli fenyloetyloamina (zwiÄ…zek popularnie nazywany narkotykiem miÅ‚oÅ›ci). W stanie zakochania substancjÄ™ tÄ™ wytwarza podwzgórze i niczym posÅ‚aÅ„ca przekazuje do gruczoÅ‚ów dokrewnych i innych narzÄ…dów. WywoÅ‚ane w ten sposób reakcje wprowadzajÄ… organizm w stan emocjonalnego odurzenia. Nie można zapomnieć też o endorfinie – hormonie szczęścia, który sprawia, że czÅ‚owiek zakochany to jednak czÅ‚owiek przede wszystkim szczęśliwy. Za fascynacjÄ… erotycznÄ… stoi testosteron i to u obydwu pÅ‚ci. Oksytocyna wystÄ™puje gÅ‚ównie u kobiet i odpowiada za uczucia bliskoÅ›ci i przywiÄ…zania. Jest wydzielana m.in. w trakcie orgazmu, przy porodzie, przy karmieniu piersiÄ… Za bliskość i przywiÄ…zanie u mężczyzn odpowiada wazopresyna.
PodsumowujÄ…c, noradrenalina podwyższa ciÅ›nienie i poziom glukozy we krwi, powoduje uczucie podniecenia, zmniejsza apetyt i przyczynia siÄ™ do skurczów naczyÅ„ krwionoÅ›nych, podnosi ciÅ›nienie krwi i przyÅ›piesza bicie serca (to ona odpowiada także za znane i wstydliwe dla zakochanych czerwienienie siÄ™ na widok ukochanej osoby). Serotonina wytwarza radosny nastrój, dopamina nazywana „czÄ…steczkÄ… szczęścia”, odpowiada za chemiczne procesy w mózgu kontrolujÄ…ce ruch i zdolność odczuwania przyjemnoÅ›ci, sprawia, że przebywanie z kochanÄ… osobÄ… wywoÅ‚uje takie same uczucia, jakie towarzyszÄ… odbieraniu nagród i wyróżnieÅ„. Serce bije mocniej, rÄ™ce siÄ™ czÅ‚owiekowi pocÄ…, traci apetyt. DziÄ™ki wiÄ™c endorfinom kochasz, czujesz siÄ™ obiektem miÅ‚oÅ›ci, uÅ›miechasz siÄ™ nawet do swego odbicia w lustrze, roÅ›nie twoja pewność siebie i możesz góry przenosić!
P.S. To nie przypadek, że w Dniu Świętego Walentego zakochani chętnie wręczają sobie czekoladę. Dzięki niej otrzymujemy dawkę fenyloetyloaminy! Od dawna też wiadomo, że załamanie po rozstaniu z ukochaną osobą można złagodzić czekoladą.
Zobacz też:
Czekolada - bezpieczna pychotka?
Wyimek z hagiografii - św. Walenty
Bibliografia:
Fizjologia zwierząt, red. T. Krzymowski, J. Przała;
Jerzy Silberring, Neurochemia miłości
